Soạn bài Sông Đáy SGK Ngữ văn 9 tập 2 Chân trời sáng tạo

Trả lời Câu hỏi 1 Hướng dẫn đọc trang 130 SGK Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo

Nội dung bao quát của bài thơ là gì?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản để chỉ ra nội dung bao quát.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Bài thơ khắc họa về sự trân trọng đối với quê hương, đất nước, nơi sinh ra, tâm trạng vui buồn lẫn lộn khi trở về với quê hương, nhớ về hình ảnh con sông Đáy - con sông quê hương.

Nội dung: khắc họa sự trân trọng đối với quê hương, đất nước đồng thời thể hiện tâm trạng vui buồn lẫn lộn khi trở về với quê hương, nhớ về hình ảnh con sông Đáy - con sông quê hương.

Trả lời Câu hỏi 2 Hướng dẫn đọc trang 130 SGK Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo

Nêu một số đặc điểm hình thức của bài thơ (thể thơ, từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ, vần, nhịp,...) và cho biết tác dụng của hình thức ấy trong việc biểu đạt nội dung.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản để đưa ra một số đặc điểm hình thức của bài thơ.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

- Thể thơ:

+ Bài thơ được viết theo thể thơ tự do, không tuân theo luật bằng trắc hay số câu quy định.

+ Việc sử dụng thể thơ tự do giúp cho tác giả thể hiện được cảm xúc một cách tự nhiên, tuôn trào, không bị gò bó bởi những quy tắc.

- Từ ngữ:

+ Sử dụng nhiều từ ngữ giản dị, mộc mạc, gần gũi với đời sống thường nhật như "mẹ", "sông", "bến", "cát", "bẹ ngô",...

+ Sử dụng một số từ ngữ gợi tả, gợi cảm như "mồ hôi mát", "mảnh sông đêm", "tiếng cá quẫy tuột câu", "tiếng lá reo",...

+ Sử dụng một số hình ảnh ẩn dụ, so sánh như "sông Đáy chảy vào đời tôi như mẹ tôi", "đôi mắt nhớ thương của tôi như hai hốc đất ven bờ",...

- Hình ảnh:

+ Hình ảnh sông Đáy được sử dụng xuyên suốt bài thơ như một biểu tượng cho quê hương, cho tuổi thơ và cho tình mẫu tử.

+ Một số hình ảnh khác như "mẹ", "bến", "cát", "bẹ ngô",... gợi lên những ký ức tuổi thơ bình dị, thân thương.

- Biện pháp tu từ:

+ Sử dụng nhiều biện pháp tu từ như so sánh, ẩn dụ, nhân hóa,... giúp cho bài thơ thêm sinh động, gợi cảm và thể hiện được sâu sắc nội dung.

+ So sánh: "sông Đáy chảy vào đời tôi như mẹ tôi", "đôi mắt nhớ thương của tôi như hai hốc đất ven bờ",...

+ Ẩn dụ: "sông Đáy" là biểu tượng cho quê hương, cho tuổi thơ và cho tình mẫu tử.

+ Nhân hóa: "sông Đáy ơi", "mẹ tôi đã già như cát bên bờ",...

- Vần, nhịp:

+ Bài thơ không tuân theo luật bằng trắc, nhịp điệu tự do, nhưng vẫn có sự hài hòa, uyển chuyển.

+ Nhịp điệu chậm rãi, da diết ở những khổ thơ đầu, thể hiện nỗi nhớ quê da diết.

+ Nhịp điệu nhanh, dồn dập ở khổ thơ cuối, thể hiện niềm xúc động khi được trở lại quê hương

=> Tác dụng của hình thức:

+ Hình thức thơ tự do giúp cho tác giả thể hiện được cảm xúc một cách tự nhiên, tuôn trào.

+ Từ ngữ giản dị, mộc mạc, gần gũi với đời sống thường nhật giúp cho bài thơ dễ đi vào lòng người.

+ Hình ảnh thơ giàu sức gợi tả, gợi cảm, thể hiện được sâu sắc nội dung bài thơ.

+ Biện pháp tu từ giúp cho bài thơ thêm sinh động, gợi cảm.

+ Vần, nhịp điệu hài hòa, uyển chuyển, phù hợp với nội dung và cảm xúc của bài thơ.

Trả lời Câu hỏi 3 Hướng dẫn đọc trang 130 SGK Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo

Phân tích hình ảnh con sông Đáy được gợi tả trong bài thơ.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản phân tích hình ảnh sông Đáy.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

+ Sông Đáy: là quê hương, nơi nhà thơ sinh ra và lớn lên có dòng sông Đáy chảy qua. Hình ảnh sông Đáy được lặp lại nhiều lần trong bài thơ thể hiện nỗi nhớ nhung khắc khoải khôn nguôi.

+ Sông Đáy như người mẹ hiền hòa cung cấp nước, phù sa nuôi sống cả 1 vùng thiên nhiên, con người. Cũng giống như người mẹ tần tảo làm lụng nuôi con => so sánh kì lạ.

+ Sông Đáy: là quê hương, nơi nhà thơ sinh ra và lớn lên có dòng sông Đáy chảy qua. 

+ Sông Đáy như người mẹ hiền hòa cung cấp nước, phù sa nuôi sống cả 1 vùng thiên nhiên, con người.

Trả lời Câu hỏi 4 Hướng dẫn đọc trang 130 SGK Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo

Phân tích tình cảm, cảm xúc của người viết khi viết về Sông Đáy. Bài thơ cho thấy mối liên hệ nào giữa Sông Đáy với mẹ và kí ức của người viết?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản để phân tích tình cảm, cảm xúc của người viết.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

- Tác giả đã xa quê nhiều năm, lòng luôn hướng về quê hương với nỗi nhớ da diết. Nỗi nhớ ấy được thể hiện qua hình ảnh "sông Đáy", qua những kỉ niệm tuổi thơ gắn liền với dòng sông.

Hình ảnh "sông Đáy" được liên tưởng đến hình ảnh người mẹ tảo tần, hiền hậu. Sông Đáy đã chở che, nuôi dưỡng tác giả từ thuở ấu thơ. Tác giả nhớ về những buổi chiều mẹ gánh nặng lam lũ, nhớ về mái tóc mẹ thơm mùi mồ hôi.

- Khi trở về quê hương, tác giả nhận ra nhiều đổi thay. "Mẹ tôi đã già như cát bên bờ", "cát từ mặt tôi chảy xuống dòng dòng". Nỗi buồn ấy thể hiện sự tiếc nuối cho thời gian đã qua, cho tuổi thơ đã mất.

- Mối liên hệ giữa Sông Đáy với mẹ và kí ức của người viết: sông Đáy là biểu tượng cho quê hương, cho tuổi thơ và cho tình mẫu tử. Sông Đáy là dòng sông quê hương gắn liền với tuổi thơ của tác giả. Sông Đáy đã chứng kiến những kỉ niệm vui buồn của tác giả. Hình ảnh "sông Đáy" được liên tưởng đến hình ảnh người mẹ tảo tần, hiền hậu. Sông Đáy đã chở che, nuôi dưỡng tác giả từ thuở ấu thơ. Sông Đáy gợi nhớ về những kỉ niệm tuổi thơ của tác giả. Kỉ niệm về mẹ, về quê hương, về những tháng ngày ấu thơ bên dòng sông.

- Tác giả đã xa quê nhiều năm, lòng luôn hướng về quê hương với nỗi nhớ da diết. Nỗi nhớ ấy được thể hiện qua hình ảnh "sông Đáy", qua những kỉ niệm tuổi thơ gắn liền với dòng sông.

- Khi trở về quê hương, tác giả nhận ra nhiều đổi thay. Nỗi buồn ấy thể hiện sự tiếc nuối cho thời gian đã qua, cho tuổi thơ đã mất.

- Mối liên hệ giữa Sông Đáy với mẹ và kí ức của người viết: sông Đáy là biểu tượng cho quê hương, cho tuổi thơ và cho tình mẫu tử.

Trả lời Câu hỏi 5 Hướng dẫn đọc trang 130 SGK Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo

Xác định chủ đề của văn bản và nêu một số căn cứ để xác định chủ đề.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản và xác định chủ đề.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

* Chủ đề: Quê hương

* Căn cứ:

- Nhan đề: dòng sông quê hương

- Miêu tả về mẹ

- Ký ức tuổi thơ ở quê hương

* Chủ đề: Tình yêu quê hương

* Căn cứ:

- Nhan đề: nói về dòng sông quê hương

- Miêu tả về mẹ

- Ký ức tuổi thơ ở quê hương

Trả lời Câu hỏi 6 Hướng dẫn đọc trang 130 SGK Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo

Theo em, qua bài thơ, tác giả muốn gửi đến người đọc thông điệp gì?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản và chỉ ra thông điệp.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Thông điệp: Tuổi thơ là quãng thời gian đẹp nhất trong cuộc đời mỗi người. Chúng ta nên trân trọng những kỉ niệm tuổi thơ đẹp đẽ ấy.

Thông điệp: Chúng ta nên trân trọng những kỉ niệm tuổi thơ đẹp đẽ ấy.

Trả lời Câu hỏi 7 Hướng dẫn đọc trang 130 SGK Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo

Từ sự gợi nhắc của hình ảnh Sông Đáy qua văn bản, hãy chia sẻ về hình ảnh một con sông (trong thực tế hoặc trong văn học) đã để lại cho em những ấn tượng khó quên.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản và chia sẻ về hình ảnh con sông em ấn tượng.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

- Hình ảnh sông Hương:

 Rất tiếc, nội dung bạn cung cấp có vẻ như là một chuỗi ký tự ngẫu nhiên, không có nghĩa rõ ràng. Do đó, việc "viết lại cho dễ hiểu" hoặc "giữ nguyên ý nghĩa gốc" là không thể thực hiện được. Tôi chỉ có thể trả về chính nội dung bạn đã cung cấp, được bọc trong các thẻ `

` như yêu cầu:

Si Sxỷ H AC SVẾP N Vu. nh ?

on DO CHỈ; cá. “tư. mi ' E7 Ga II TT "gi: . . —.

Si

Hình ảnh sông Đà:

P 2ý —_ hun cả .. ngã Ha ñ